De grootste vermogensoverdracht ooit: wat betekent de erfbelastingdiscussie voor uw familie?

Terwijl veel Nederlanders genieten van de zomer, woedt in Den Haag en daarbuiten een discussie die de komende jaren grote gevolgen kan hebben voor familievermogens: de erfbelasting. Wat jarenlang een onderwerp leek voor fiscalisten en beleidsmakers, staat ineens volop in de belangstelling. De aanleiding? Nieuw onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB) naar erfenissen, vermogensoverdracht en de manier waarop Nederlanders daartegen aankijken.

En dat is niet verrassend. Nederland staat namelijk aan de vooravond van een historische verschuiving van vermogen tussen generaties.

Een golf van erfenissen komt eraan

De generatie babyboomers heeft in de afgelopen decennia een aanzienlijk vermogen opgebouwd. Woningen zijn sterk in waarde gestegen, beleggingsportefeuilles groeiden mee met de economie en veel families beschikken over vermogen dat vele jaren geleden nauwelijks voorstelbaar was.

Dat vermogen zal de komende jaren in toenemende mate worden doorgegeven aan kinderen en kleinkinderen. Jaarlijks gaat het inmiddels om tientallen miljarden euro’s. Daarmee zijn we getuige van de grootste vermogensoverdracht uit de Nederlandse geschiedenis.

Voor veel families is dat goed nieuws. Ouders en grootouders zien het vaak als een belangrijk doel om hun kinderen financieel op weg te helpen. Tegelijkertijd zorgt deze ontwikkeling voor maatschappelijke en politieke vragen. Want wie profiteert van deze groeiende stroom aan vermogen? En hoe moet de overheid daarmee omgaan?

Erfbelasting: minder impopulair dan vaak wordt gedacht

Wie het onderwerp erfbelasting aansnijdt op een verjaardag, hoort vaak dezelfde reacties.

“Er is toch al belasting over betaald?”

“Waarom zou de overheid zich bemoeien met wat ouders aan hun kinderen nalaten?”

Toch blijkt uit het CPB-onderzoek dat Nederlanders genuanceerder denken dan vaak wordt aangenomen. Slechts een beperkte groep vindt dat de erfbelasting volledig moet verdwijnen. Een grotere groep vindt juist dat zeer grote erfenissen mogelijk zwaarder belast mogen worden dan nu het geval is.

Dat betekent niet dat Nederlanders massaal pleiten voor hogere belastingen. Het laat vooral zien dat veel mensen onderscheid maken tussen een erfenis die financiële zekerheid biedt en zeer omvangrijke vermogensoverdrachten die generaties lang invloed kunnen hebben op de vermogenspositie van families.

Niet iedere familie profiteert in dezelfde mate

Een belangrijk inzicht uit het onderzoek is dat de komende erfenisgolf niet gelijk over Nederland wordt verdeeld.

Een relatief klein deel van de huishoudens ontvangt een groot deel van het totale nagelaten vermogen. Daardoor kan de vermogensongelijkheid verder toenemen wanneer steeds grotere vermogens binnen dezelfde families blijven circuleren.

Voorstanders van een hogere erfbelasting zien daarin een reden om het huidige stelsel aan te passen. Zij stellen dat vermogen dat wordt geërfd anders van aard is dan inkomen uit arbeid of ondernemerschap.

Tegenstanders kijken daar anders naar. Zij benadrukken dat vermogen vaak is opgebouwd na jarenlang ondernemen, investeren, sparen en belasting betalen. Vanuit die gedachte moet het mogelijk blijven om vermogen binnen de familie door te geven zonder dat de overheid daarin te veel ingrijpt.

Het zijn twee visies die voorlopig nog wel naast elkaar zullen blijven bestaan.

Wat veel mensen niet weten

In het publieke debat ontstaat soms het beeld dat vrijwel iedereen met erfbelasting te maken krijgt. In de praktijk ligt dat genuanceerder.

Veel nalatenschappen blijven binnen de bestaande vrijstellingen. Partners beschikken over ruime vrijstellingen en ook kinderen betalen lang niet altijd erfbelasting. Daardoor komt slechts een deel van de nalatenschappen daadwerkelijk in aanraking met de heffing.

Voor veel families betekent dit dat erfbelasting niet direct het grootste risico vormt. Veel vaker zien wij in de praktijk dat onduidelijke testamenten, ontbrekende regelingen of een gebrek aan planning leiden tot ongewenste gevolgen voor nabestaanden.

Waarom deze discussie juist nu relevant is

Het CPB doet geen concrete voorstellen voor nieuwe wetgeving. Toch is het onwaarschijnlijk dat de discussie de komende jaren zal verdwijnen.

Integendeel.

Nu steeds grotere vermogens van generatie wisselen, zullen politieke partijen zich blijven afvragen of het huidige stelsel nog passend is. Daarbij kunnen onderwerpen zoals hogere tarieven voor grote erfenissen, aanpassingen van vrijstellingen of wijzigingen binnen de schenkbelasting opnieuw op tafel komen.

Of dergelijke voorstellen uiteindelijk werkelijkheid worden, weet niemand.

Wat wél vaststaat, is dat families die tijdig nadenken over hun vermogensoverdracht doorgaans meer rust, duidelijkheid en flexibiliteit creëren dan families die wachten tot wetgeving verandert of onverwachte omstandigheden zich voordoen.

Vooruitdenken blijft de beste strategie

Als estate planners zien wij dagelijks hoe belangrijk het is om niet alleen naar de situatie van vandaag te kijken, maar ook naar de toekomst.

Een goed testament, een doordachte schenkingsstrategie of een zorgvuldig uitgewerkt bedrijfsopvolgingsplan draait niet uitsluitend om belastingbesparing. Het gaat vooral om regie houden over uw vermogen, uw wensen vastleggen en ervoor zorgen dat de volgende generatie niet voor verrassingen komt te staan.

Juist nu de maatschappelijke discussie over erfbelasting opnieuw oplaait en een enorme vermogensoverdracht op gang komt, is dat relevanter dan ooit.

Hoe toekomstbestendig is uw estate planning?

De komende jaren zullen miljarden euro’s van generatie op generatie worden overgedragen. De vraag is niet alleen welke fiscale regels daarbij gelden, maar vooral of uw huidige planning nog aansluit bij uw wensen, uw familie en de ontwikkelingen van morgen.

Wilt u weten of uw testament, schenkingsplan of bedrijfsopvolging nog actueel is? Wij denken graag met u mee.

Neem gerust contact met ons op voor een persoonlijk gesprek.
Soms begint goed estate planning niet met ingewikkelde berekeningen, maar met één eenvoudige vraag: is alles nog geregeld zoals u dat werkelijk wilt?

 

Terug naar overzicht